Een deftig gezelschap in het Nederlands Tegelmuseum

 Van oorsprong komt het meer dan vier meter brede tegeltableau uit voormalig stadspaleis Galvão Mexia in Lissabon, dat in 1899 is afgebroken. Het Rijksmuseum verwierf het in 1955. Daar was Tegeltableau ANNO 1707 op zaal te zien, tot de grote verbouwing van het museum. Dankzij het bijzondere bruikleen van het Rijksmuseum kan het Nederlands Tegelmuseum een onderbelicht hoofdstuk uit de Nederlandse tegelgeschiedenis laten zien.

 Levensstijl hoge adel

De voorstelling die Willem van der Kloet in opdracht voor het Portugese stadspaleis vervaardigde, geeft een beeld van de levensstijl van de hoge adel rond 1700. Hieraan ontleent het Nederlands Tegelmuseum dan ook de door haar bedachte titel: ‘Een deftig gezelschap’. Het tableau roept de sfeer op van het aangename leven van een buitenhuis waar genoten wordt van wijn.

 De dames dragen volgens de mode van toen opvallende hoge kapsels, zogeheten fontanges, en zij worden bediend door drie mannen in gestreept livrei. Dit zijn stijlfiguren waarmee de opdrachtgever zijn status wilde tonen. Eén daarvan verwijst naar een man met Afrikaanse afkomst. Zijn aanwezigheid herinnert ons aan de koloniale verhoudingen en de verwevenheid met slavernij.

 Luxe exportproduct

In Galvão Mexia hingen wel 20 tegeltableaus van Amsterdamse tegelbakkers. Portugal is eind 17e eeuw een belangrijke exportmarkt voor unieke ensembles van een omvang en allure waar in Nederland geen vraag naar is. In Portugal sieren ze daarentegen complete wanden in paleizen en kerken met voorstellingen van dans, muziek of hertenjacht.

 Verlanglijstje

Johan Kamermans, conservator van het Nederlands Tegelmuseum, is uiterst verheugd over de komst van het bijzondere tegeltableau. Hij heeft ‘het deftig gezelschap’ nog zien hangen in het Rijksmuseum. ‘Tegeltableau Anno 1707 stond al een tijdje op ons verlanglijstje’, aldus Kamermans. ‘Geweldig dat het Fonds Fusien van de Vereniging Rembrandt onze wens in vervulling brengt. Goed voor kunst die anders in depot staat, goed voor ons museum omdat het ons aanbod verrijkt en goed voor de bezoekers, die iets unieks krijgen voorgeschoteld.’